Jesteś tutaj

Guru

Nr porządkowy: 10
Tytuł projektu: Zautomatyzowane Narzędzia Wspomagania Decyzji - System Ekspercki pk. GURU
Kierownik projektu: Andrzej Najgebauer
Wykonawcy: Andrzej Najgebauer, Ryszard Antkiewicz, Zbigniew Tarapata, Jarosław Rulka, Dariusz Pierzchała, Rafał Kasprzyk, Tomasz Tarnawski, Jarosław Koszela, Wojciech Kulas, Mariusz Chmielewski, Roman Wantoch-Rekowski
Streszczenie: Zautomatyzowane Narzędzia Wspomagania Decyzji - System Ekspercki pk. GURU
Słowa kluczowe: systemy eksperckie
Symbol: PBU 02-199/WAT/2007 ,,GURU"
Źródło finansowania: krajowe
Rodzaj finansowania: MON
Sposób finansowania: PBU-MON
Stanowisko kosztów: -
Kategoria projektu: cywilny
Charakter projektu: badawczy
Zespół realizujący projekt: -
Charakter współpracy: samodzielnie
Czy WAT liderem (T - TAK, N - NIE)?: T
Status wniosku: zrealizowany
Nr rejestracyjny projektu w WAT: 199
Data zawarcia umowy: 0000-00-00
Data rozpoczęcia realizacji: 2004-01-01
Data zakończenia realizacji: 2007-01-01
Kontakt tel. slużbowy: dr hab. inż Andrzej Najgebauer

Zautomatyzowane narzędzia wspomagania decyzji - system ekspercki pk. „GURU”

 

 

1.  Wprowadzenie 
System „Zautomatyzowane narzędzia wspomagania decyzji - system ekspercki” pk. „GURU”” powstał w Wydziale Cybernetyki WAT na zlecenie DPZ MON w latach 2005-2007. Celem systemu było wykonanie i dostarczenie  SZ RP ekspertowych narzędzi wspomagania decyzji w zakresie dowodzenia i kierowania 
dla zautomatyzowanych systemów dowodzenia SZ RP.

1. Struktura funkcjonalna systemu GURU Zautomatyzowane narzędzia wspomagania decyzji - system ekspercki” pk. „GURU” składa się z siedmiu niezależnych prototypów dla następujących systemów macierzystych:
a) KOLORADO;
b) SZAFRAN ZT;
c) DUNAJ;
d) PODBIAŁ;
e) ŁEBA;
f) ZŁOCIEŃ;
g) dla działań połączonych.

 

SZNWD GURU poszczególnym systemom macierzystym udostępnia funkcje w zakresie :

KOLORADO, SZAFRAN, ZŁOCIEŃ

Wspomagania dowodzenia jednostkami walczącymi:
Wyznaczanie oceny otoczenia WL 
Ocena przeciwnika WL
Ocena wojsk własnych
Wyznaczenie możliwych wariantów działania przeciwnika WL
Opracowanie wariantów działania
Rozważenie wariantów działania
Porównanie wariantów działania
Wspomaganie dowodzenia jednostkami dowodzenia i łączności:
Harmonogram rozwijania SD
Wyznaczanie planu przemieszczania SD
Przydział sił środków na poszczególne SD
Planowanie rozmieszczenia i terminów rozwijania węzłów łączności
Wspomaganie dowodzenia jednostkami rozpoznawczymi w zakresie:
Wyznaczenie rejonu istotnego do rozpoznania
Wyznaczenie obiektów istotnych do rozpoznania
Przydział sił i środków rozpoznawczych do realizacji zadania
Wyznaczenie korytarzy manewru i dróg podejścia przeciwnika
Wspomaganie dowodzenia WRiA w zakresie:
Wyznaczenie zasięgu dla jednostki WRiA
Wyznaczenie możliwości jednoczesnego rażenia
Wyznaczenie możliwości kolejnego rażenia
Wyznaczenie planu przemieszczania przy zmianie rejonu stanowisk ogniowych
Wyznaczenie priorytetów wsparcia w poszczególnych etapach
Wyznaczenie podziału amunicji na etapy wsparcia ogniowego
Wyznaczenie zadań ogniowych
Wyznaczenie przydziału zadań ogniowych jednostkom podległym
Podział amunicji na jednostki
Wyznaczenie rubieży rozpoczęcia przemieszczania oraz gotowości do otwarcia ognia
Wspomaganie dowodzenia OPL w zakresie:
Wyznaczenie planu manewru
Wyznaczenie priorytetów osłony
Wyznaczenie podziału amunicji na kanały celowania
Wyznaczenie stref obrony
Wyznaczenie oceny własnych możliwości ogniowych
Wyznaczenie oceny otoczenia
Wspomaganie w zakresie zabezpieczenia logistycznego wojsk lądowych:
Wyznaczanie harmonogramu uzupełnienia zapasów
Rozwijanie urządzeń logistycznych
Odnawianie gotowości UiSW – remonty
Urzutowanie ŚBim
Wspomaganie wypracowania decyzji w zakresie wykorzystania wojsk inżynieryjnych:
Budowa zapór inżynieryjnych
Rozbudowa inżynieryjna
Urządzanie i utrzymywanie przepraw
Wykonanie przejść w zaporach
Wspomaganie wypracowania decyzji w zakresie wykorzystania wojsk obrony przeciwchemicznej:
Określanie stref skażeń po ataku BMR
Ocena możliwości prowadzenia manewru w rejonie skażonym
Planowanie usuwania potencjalnych skutków skażeń
Określanie miejsca położenia PZS
Szacowanie strat wojsk na skutek użycia BMR

 

ŁEBA/MCCIS

Wspomaganie wypracowania decyzji w zakresie stawiania zadań bojowych / operacyjnych:
Wyznaczanie planu niszczenia okrętów nawodnych i transportowych
Wyznaczanie planu prowadzenia działań minowych
Wyznaczanie planu prowadzenia działań przeciwminowych
Wyznaczanie planu zwalczania okrętów podwodnych
Wspomaganie dowodzenia jednostkami rozpoznawczymi i WE:
Wyznaczenie akwenu istotnego do rozpoznania
Wyznaczenie obiektów istotnych do rozpoznania
Przydział sił i środków rozpoznawczych do realizacji zadania
Wyznaczanie obszarów objętych działaniem WE 
Wspomaganie w zakresie zabezpieczenia logistycznego:
Harmonogramowanie obsługi technicznej i remontów
Planowanie działań zaopatrywania na morzu

 

PODBIAŁ

Wspomaganie wypracowania decyzji w zakresie wykorzystania posiadanych sił i środków lotnictwa:
Lista obiektów uderzeń i cele krytyczne
Możliwości realizacji zadań ofensywnych i defensywnych
Planowanie wysiłku powietrznego SP na podstawie zamówień
Ustalanie wsparcia lotniczego na wezwanie z pola walki
Koordynacja wsparcia lotniczego z działaniami wojsk obrony przeciwlotniczej WL

 

DUNAJ

Wspomaganie planowania misji CSAR (misji ratunkowych w walce)
Wspomaganie planowania misji SAR (misji ratunkowych w czasie pokoju). 
Wspomaganie reagowania na cywilne obiekty powietrzne typu „Renegate”. 
Wspomaganie wypracowania decyzji w zakresie wykorzystania sił i środków lotnictwa:
Przydział środków do realizacji planowanych misji
Planowanie misji powietrznych
Sposób reagowania na cele nagłe

 

W zakresie działań połączonych w ramach GURU-PŁ wspomaganie decyzji odbywa się w następujących obszarach:

Wspomaganie opracowania wariantów działań połączonych:
Opracowanie edytora wariantów działań połączonych, który umożliwi operatorowi wprowadzenie graficznych schematów wariantów działań połączonych;
Wspomaganie rozważania wariantów;
Wspomaganie oceny ilościowej wariantów oraz porównania wariantów.

Do rozwiązywania sformułowanych problemów decyzyjnych wykorzystuje się następujące modele i metody badań operacyjnych oraz sztucznej inteligencji:
• Modele i metody optymalizacji liniowej dyskretnej i ciągłej, np. do wyznaczania optymalnego rozmieszczenia stacji zakłócania, stanowisk dowodzenia, węzłów łączności;
• Modele i metody teorii grafów i sieci: np. do planowania tras dla jednostek, patroli, konwojów;
• Modele i metody optymalizacji wielokryterialnej, np. do oceny wariantów działań i wyboru najlepszego wariantu;
• Symulację komputerową: np. do rozważania (symulacji) wariantów działań;
• Modele i algorytmy harmonogramowania: do harmonogramowania zaopatrzenia, harmonogramowania patroli rozpoznawczych, wyznaczania harmonogramów zwijania, rozwijania i przemieszczania stanowisk dowodzenia i węzłów łączności;
• Rozpoznawanie wzorców: np. do identyfikacji sytuacji decyzyjnych;
• Elementy systemów eksperckich, np. baza wzorców sytuacji decyzyjnych, baza wzorców działań w określonych sytuacjach decyzyjnych, ekspercka ocena wariantów, wnioskowanie o sposobie dojścia do rozwiązania.

 

 

Rysunek 1. Umiejscowienie systemów: macierzystego i GURU

 

2. Architektura systemu GURU
Architektura systemu GURU wykorzystuje aktualnie promowany wielowarstwowy model klient-serwer. Zastosowany podział na warstwy: danych, logiki, integracji 
i zobrazowania umożliwia niezależne konfigurowanie i dostosowywanie ich do potrzeb użytkownika, w tym użytkowanych systemów wspomagania dowodzenia.
Szczegóły podziału na warstwy systemu prezentuje Rysunek 2. 
Przyjęte rozwiązania technologiczne opierają się na idei serwera aplikacji udostępniającego usługi aplikacjom klienckim pracującym pod kontrolą przeglądarki internetowej zainstalowanie w dowolnym systemie operacyjnym. Uniezależnienie się od bieżącej (bądź planowanej) architektury sprzętowo-operacyjnej systemu macierzystego czyni to rozwiązanie zarówno przenaszalnym, jak też bezpiecznym dla współpracujących systemów. Wykonanie funkcji systemu w postaci konfigurowalnych usług zapewnia w każdym etapie wytwarzania i eksploatacji systemu aktualizację, rozszerzenie lub wymianę bez konieczności ingerowania w oprogramowanie warstwy danych i zobrazowania.
Należy podkreślić iż wykorzystane komponenty programowe mają status open-source, a zatem nie wymagają żadnych opłat z tytułu licencji i utrzymania. Ponadto, użytkownik posiada możliwość i uprawnienia do modyfikacji kodów źródłowych dostosowujących aplikacje do zmieniających się potrzeb.
 

 


Rysunek 2. Architektura systemu „GURU”

 

Składowe logiczne i fizyczne architektury systemu GURU (zaprezentowane na Rysunek 3) są następujące:
• Java 2 SE (klient)
• Java 2 EE (serwer)
• JBoss Application Server (z kontenerem Tomcat)
• Firebird RDBMS
• Java Server Faces (Apache myFaces)
• Spring Framework (implementacja MVC)
• Hibernate (wsparcie w ‘Model’)
• OpenMap (wsparcie w ‘View’)
• Axis Framework for Java Web Services
• Implementacja bazy danych standardu JC3.

 

 

Rysunek 3. Składowe logiczne i fizyczne architektury systemu GURU

 

 

3. Wymiana informacji z elementami otoczenia operacyjnego
 Elementami otoczenia operacyjnego systemu GURU są bazy danych odpowiednich systemów macierzystych. Pozyskanie informacji z tych elementów jest realizowane za pomocą  mechanizmu usług sieciowych realizowanych w oparciu o protokoły Web Services, SOAP i XML. Kluczowym składnikiem systemu, stanowiącym wspólny model opisu i przetwarzania danych, jest baza danych w standardzie JC3, do której realizowany jest import niezbędnych zasobów informacyjnych z każdego systemu macierzystego. Procedura migracji danych wymaga wykonania następujących czynności:
• pozyskanie informacji o zakresie udostępnianych danych w systemie macierzystym;
• odczytanie danych, konwersja i zachowanie danych w strukturze zgodnej ze standardem JC3 bazy danych systemu GURU;
• przeniesienie zawartości bazy JC3 do bazy danych operacyjnych systemu GURU.
Przyjęcie standardu JC3 jako obowiązkowego w procesie wymiany danych z każdym systemem macierzystym stanowi ważny krok na drodze integracji informacyjnej systemów dowodzenia stosowanych w Siłach Zbrojnych RP. Natomiast zastosowane rozwiązania, bazujące na stosie protokołów Web Services, gwarantują otwartość, przenośność i rozszerzalność procesu wymiany danych pomiędzy systemami z jednym ograniczeniem: wykorzystanie modelu JC3 jako wspólnego opisu przetwarzanych danych.
Wyniki działania usług, w szczególności elementy decyzji, przesyłane są zwrotnie do odpowiednich systemów dowodzenia w generowanym przez system GURU dokumencie bojowym (FRAGO) poprzez zintegrowany podsystem poczty elektronicznej.

 

4. Edycja i zobrazowanie informacji o sytuacji operacyjno-taktycznej.
System GURU umożliwia prezentację danych GIS oraz informacji o sytuacji operacyjno-taktycznej będącej podstawą w procesie decyzyjnym wspomaganym przez system GURU (patrz Rysunek 4). Opis sytuacji podlegający zobrazowaniu zawiera:
- dane o jednostkach, obiektach powietrznych i morskich uzupełnione o strukturę jednostek, statusy, położenia elementów ugrupowania, stany osobowe, potencjały bojowe;
- wyniki działania usług, obrazujące wyznaczane warianty działania, drogi przemieszczania elementów ugrupowania, obszary zainteresowania poszczególnych jednostek oraz obszary zagrożenia zgodnie ze standardem APP6A.
Źródła danych GIS systemu GURU to: dane mapowe standardów CADRG (podkłady rastrowe), DTED (mapy wysokościowe), ESRI Shape (mapa sieci drogowo-kolejowej, mapa polityczna, mapa administracyjna, mapa hydrologii obszaru Polski). Ponadto w systemie zgromadzono i udostępniono mapę akwenu Morza Bałtyckiego (w tym głębokościową). 
Programowa realizacja komponentu mapowego w systemie GURU oparta jest na podsystemie OpenMap, który zasilany jest danymi poprzez mechanizmy sieciowe (w tym Remote Method Invocation), co umożliwia rozproszenie usług zobrazowania oraz wykorzystanie ich w przyjętej technologii WWW. Algorytmy selekcji i udostępniania zostały zaprojektowane pod kątem niezawodności i stabilności działania w przeglądarce klienta bez ograniczenia dostępu do dużych zasobów bazodanowych. Generowana podczas wykonywania usług sytuacja operacyjno-taktyczna wprowadzana jest w postaci kolejnych warstw mapowych, dając operatorom możliwość doboru odpowiednich filtrów w prezentacji danych mapowych. 
Przyjęta technologia, komponenty programowe i źródła danych umożliwiają wzbogacenie zakresu zobrazowania o wskazane elementu sytuacji operacyjno-taktycznej.

 

   

 

Rysunek 3. Składowe logicze i fizyczne architektury systemu GURU

 

 

Rysunek 4. Prezentacja danych GIS oraz informacji o sytuacji operacyjno-taktycznej w systemie GURU

 

5. Podsumowanie rozwiązań funkcjonalnych
 Zastosowane technologie gwarantują otwartość, przenośność i rozszerzalność oprogramowania, co ułatwia dalszą pielęgnację systemu. Fakt ten pozwoli dostosowywać produkt do nowych, pojawiających się potrzeb w trakcie jego użytkowania.
 Dodatkowym wynikiem pracy jest zaimplementowanie mechanizmów wymiany danych pomiędzy systemami dowodzenia stosowanymi w SZ RP z wykorzystaniem standardowego modelu JC3. Przyjęte rozwiązanie może stanowić podstawę do dalszych prac nad informacyjną integracją systemów dowodzenia, a w konsekwencji uzyskania spójnego odwzorowania sytuacji operacyjno-taktycznej w działaniach połączonych.